Van conflict naar creatie: klinkt mooi, maar hoe doe je dat écht?

Als mediator help je mensen om een conflict achter zich te laten. Maar wat gebeurt er daarna? Hoe groeit wantrouwen weer uit tot vertrouwen? En hoe ontstaat uit een moeizame relatie opnieuw een samenwerking waarin mensen samen vooruit willen?

Tijdens hun interactieve vaksessie op het Mediationcongres 2026 laten Jolanda Elferink en Mayke Smit deelnemers kennismaken met de Creatieladder, een nieuw model dat voortbouwt op de escalatieladder van Glasl. In de voorbereiding van het congres spraken wij hen over het ontstaan van de Creatieladder, de betekenis ervan voor mediators en wat deelnemers tijdens hun vaksessie kunnen verwachten.

De escalatieladder van Glasl is bij veel mediators bekend. Waarom vonden jullie het nodig om daar een Creatieladder tegenover te zetten?

De escalatieladder van Glasl laat zien hoe mensen in een conflict steeds verder van elkaar verwijderd kunnen raken. Maar hoe vinden ze daarna de weg omhoog? Die vraag inspireerde Dick Bonenkamp, oprichter van Merlijn en dit voorjaar overleden, tot het initiatief voor de Creatieladder. Samen met hem en Cindy de Haas hebben we vanuit Merlijn Groep dit gedachtegoed ontwikkeld tot een model in een boek dat verder kijkt dan conflictoplossing: naar herstel, verbinding en uiteindelijk samen creëren.

Tijdens het schrijven hebben we ook zelf ervaren wat het vraagt om eigen patronen en conflictervaringen te onderzoeken. Daarmee werd de Creatieladder niet alleen een theoretisch model, maar ook een persoonlijk ervaren en doorleefd ontwikkelproces.

Een conflict oplossen is één ding. Maar hoe komen mensen zover dat ze weer samen iets kunnen opbouwen?

Een overeenkomst betekent niet automatisch dat het onderliggende conflict voorbij is. Mensen kunnen afspraken maken en tegelijkertijd nog op hun hoede zijn voor elkaar. Zeker in een zakelijke context begint de weg omhoog soms heel praktisch: verwachtingen verduidelijken, grenzen respecteren, afspraken nakomen en voorzichtig weer vertrouwen opbouwen.

De Creatieladder biedt daarbij geen vast stappenplan, maar een perspectief op wat mogelijk wordt wanneer mensen opnieuw toenadering zoeken, verbinding aangaan en uiteindelijk elkaars kwaliteiten kunnen benutten. Van closure naar creatie.

Jullie spreken over een kantelmoment. Wat moet er gebeuren voordat mensen werkelijk weer omhoog kunnen bewegen?

De beweging omhoog begint vaak met een beweging naar binnen. Vanuit systemisch perspectief kijken we niet alleen naar het conflict zelf, maar ook naar wat ieder vanuit zijn eigen geschiedenis, overtuigingen en patronen meebrengt. Wat wordt er geraakt? Wat houdt de dynamiek in stand? En wat vraagt het van ieder om daar anders mee om te gaan? Daarbij hoeven verschillende perspectieven niet te worden opgeheven. Erkenning dat de ander dezelfde situatie anders heeft ervaren, kan al ruimte scheppen.

Het kantelmoment ontstaat wanneer mensen zich niet langer uitsluitend laten leiden door wat er is gebeurd, maar ook weer kunnen kijken naar wat mogelijk is.

Wat voegt de Creatieladder toe aan het werk van mediators, ook wanneer partijen al tot overeenstemming zijn gekomen?

Overeenstemming is niet altijd hetzelfde als herstel. Juist na het oplossen van een conflict kan een nieuwe fase beginnen.

De Creatieladder biedt mediators een aanvullende blik: hoe kunnen partijen leren van wat er is gebeurd, terugkerende patronen herkennen en anders met verschillen omgaan? Niet iedere relatie hoeft hersteld te worden zoals die ooit was. Maar waar mensen samen verder willen of moeten, kan een conflict ook een vertrekpunt worden voor ontwikkeling en zelfs versterking van elkaar en de relatie. Zo wordt de overeenkomst niet alleen een eindpunt, maar mogelijk ook het begin van iets nieuws.

Wat ervaren deelnemers tijdens jullie vaksessie op het Mediationcongres wat je niet uit het boek kunt halen?

Een model kun je begrijpen door erover te lezen, maar wat een kantelmoment vraagt, wordt pas echt duidelijk wanneer je ook naar jezelf kijkt.

We nemen deelnemers mee in het gedachtegoed en in onze eigen ervaringen tijdens het ontstaan ervan. Daarbij nodigen we hen uit om vanuit een systemisch perspectief ook naar hun eigen rol en patronen te kijken. Want wat maakt nu werkelijk het verschil tussen blijven vastzitten in een conflict en weer ruimte ervaren voor beweging?

Die vraag staat centraal in onze vaksessie. En misschien is dat wel de belangrijkste uitnodiging van de Creatieladder: niet alleen kijken hoe je uit een conflict komt, maar vooral ontdekken wat er daarna mogelijk wordt.